Wil je een koekenpan kopen, kies dan op basis van wat je het vaakst maakt. Voor een ei of pannenkoek pak je anti-aanbak, voor een mooie korst op vlees of groente RVS of koolstofstaal, en voor laag-en-langzaam stoven gietijzer. Eén pan voor alles bestaat eigenlijk niet.
Ik krijg deze vraag vaak: welke pan moet ik nou hebben? En eerlijk gezegd hangt het antwoord helemaal af van wat er bij jou op het fornuis gebeurt. De meeste keukens draaien prima op twee pannen: een lichte anti-aanbak voor de zachte dingen en een zwaardere pan voor alles wat een korst nodig heeft. Hieronder loop ik de vier soorten langs, zodat je weet wat je in handen hebt.
Welke koekenpan is het beste?
De beste koekenpan is de pan die past bij jouw manier van koken, niet de duurste of de zwaarste. Bak je vooral eieren, vis en pannenkoeken, dan wil je een koekenpan die niet plakt. Schroei je graag een biefstuk dicht of zoek je een goudbruine korst, dan heb je juist een pan nodig die flink heet wordt en die hitte vasthoudt. Daarom adviseer ik bijna altijd om geen keuze te maken, maar te combineren.
- Veel eieren en pannenkoeken? Anti-aanbak.
- Korst op vlees en groente? RVS of koolstofstaal.
- Stoven en laag-en-langzaam? Gietijzer.
- Eén pan die het meeste kan? Een goede RVS of koolstofstaal.
Wat is beter: gietijzer, RVS of anti-aanbak?
Er is geen winnaar, want ze doen allemaal iets anders goed. Anti-aanbak is makkelijk en vergevingsgezind, maar de coating slijt en kan niet tegen zeer hoge hitte. RVS en koolstofstaal worden gloeiend heet en geven die mooie korst, maar vragen wat techniek en wat vet. Gietijzer houdt warmte het langst vast en gaat letterlijk je hele leven mee, maar is loodzwaar. In de tabel hieronder zet ik de vier materialen naast elkaar.
| Type | Eigenschappen | Waarvoor geschikt | Let op |
|---|---|---|---|
| Anti-aanbak | Lichtgewicht, niets plakt, weinig vet nodig | Eieren, vis, pannenkoeken, omelet | Coating slijt, niet boven ~230 graden, geen metalen spatel |
| RVS | Robuust, vaatwasbestendig, hoge hitte aankunnen | Korst op vlees, sauzen, aanbakvocht voor jus | Plakt zonder voldoende voorverwarmen en vet |
| Gietijzer | Houdt warmte heel lang vast, gaat decennia mee | Stoven, schroeien, langzaam garen, oven | Zwaar, moet ingebrand en droog bewaard worden |
| Koolstofstaal | Snel heet, lichter dan gietijzer, wordt antiaanbak met gebruik | Roerbakken, vlees, groente op hoog vuur | Inbranden nodig, kan roesten, niet in de vaatwasser |
Welke pan gebruik je waarvoor?
Het wordt een stuk simpeler als je per gerecht denkt in plaats van per pan. Een spiegelei laat los uit anti-aanbak zonder dat je halve pak boter erin hoeft. Wil je dat plakkerige aanbakvocht waar je een jus van trekt, dan heb je juist RVS nodig, want daar blijft het smaakvolle laagje aan de bodem hangen. Mosselen en andere snelle stoofgerechten laat ik graag in gietijzer of een gietijzeren pan trekken, omdat de warmte zo gelijkmatig blijft. En voor een snelle roerbak op vol vuur grijp ik naar koolstofstaal, dat het lekker snel heet wordt.
Waar moet je op letten bij het kopen?
- Je warmtebron. Inductie vraagt een magnetische bodem; check dit altijd bij RVS en koolstofstaal.
- Gewicht. Til de pan op in de winkel. Gietijzer is prachtig maar niet voor elke pols.
- Steel. Een ovenvaste steel is handig als je vaak nagaart in de oven.
- Dikke bodem. Een stevige, vlakke bodem verdeelt de warmte beter en voorkomt hotspots.
- Coating. Liever PFAS-vrije anti-aanbak; lees het etiket.
Hoe onderhoud je een koekenpan?
Goed onderhoud maakt het verschil tussen een koekenpan van twee jaar en een koekenpan van twintig jaar. Anti-aanbak houd je het langst mooi door zachte spatels te gebruiken en hem met de hand af te wassen. RVS mag in de vaatwasser en kun je met een beetje schuurpoeder weer blinkend krijgen. Gietijzer en koolstofstaal behandel je anders: niet schrobben met afwasmiddel, maar uitspoelen, goed droogmaken en licht invetten. De anti-aanbaklaag die zo ontstaat, heet een patina; meer hierover lees je op Wikipedia over de koekenpan.
- Laat afkoelen. Spoel een hete pan nooit onder koud water, dat kan kromtrekken.
- Was zacht af. Anti-aanbak en gietijzer met de hand, RVS mag in de vaatwasser.
- Droog direct. Vooral gietijzer en koolstofstaal: meteen afdrogen tegen roest.
- Vet licht in. Wrijf gietijzer en koolstofstaal in met een dun laagje olie.
- Bewaar droog. Leg een doek tussen gestapelde pannen om krassen te voorkomen.
Kies je uiteindelijk maar één pan, ga dan voor een degelijke RVS of koolstofstaal. Die kunnen het meeste, gaan jaren mee en groeien met je mee naarmate je handiger wordt. De rest koop je er vanzelf bij zodra je merkt wat je in jouw keuken het vaakst mist.
Veelgestelde vragen
Welke koekenpan is het beste voor inductie?
Voor inductie heb je een pan met een magnetische bodem nodig. Gietijzer en de meeste RVS-pannen werken altijd, terwijl je bij koolstofstaal en anti-aanbak even moet controleren of de bodem geschikt is. Houd een magneet tegen de bodem: blijft die plakken, dan werkt de pan op inductie.
Is gietijzer of RVS beter voor een biefstuk?
Allebei geven een mooie korst, maar ze doen het net anders. Gietijzer houdt de warmte het langst vast, ideaal voor een dik stuk vlees dat lang moet schroeien. RVS wordt sneller heet en is lichter, en het aanbakvocht leent zich perfect voor een jus. Voor de meeste mensen is RVS het praktischst.
Hoe lang gaat een anti-aanbakpan mee?
Een anti-aanbakpan gaat gemiddeld drie tot vijf jaar mee, afhankelijk van hoe je ermee omgaat. Gebruik zachte spatels, was hem met de hand af en bak niet op extreem hoog vuur. Zodra de coating krast of loslaat, is het tijd voor een nieuwe.
Moet je een koekenpan inbranden?
Anti-aanbak en RVS hoef je niet in te branden. Gietijzer en koolstofstaal wel: door ze een paar keer in te vetten en te verhitten bouw je een natuurlijke antiaanbaklaag op, de patina. Hoe vaker je deze pannen gebruikt, hoe beter ze loslaten.
Preferred partner: Beka vlees!
