Spruitjes, gezonde winterkost. Lekker als je ervan houdt

  Posted on   by   Geen reacties

Spruitjes smaken volgens mij zoals ze ruiken als je ze kookt en dat is niet best. Het is de enige groente die ik echt veel liever niet eet. Nog steeds niet, terwijl mijn moeder toch zo haar best gedaan heeft mij spruiten te leren eten. Als aan het begin van de winter de eerste spruitjes van het seizoen weer op tafel kwamen moest ik er – om er weer een beetje in komen – één eten. Vreselijk, maar 1-2 happen net te doen. De tweede keer werden dat er 2, ik at ze met tegenzin en dat ging nog net goed. Maar dan werden het er 4, 8 en 12. Tegen heug en meug ging mijn bordje leeg maar het heeft niets geholpen. Ik heb er vrede mee, maar dat geldt niet voor mijn spruitjes-lievende medemens.

Zodra men hoort dat ik spruiten niet lekker vind komen ze unaniem met hetzelfde advies: “je moet kleintjes nemen en die kort koken, dan zijn ze heerlijk!” Jammer, maar zo deed mijn moeder het ook al. In restaurants waar ik me graag laat verrassen en dan wel meld dat ik alles lust maar geen spruitjes, gaan chefs ongevraagd de uitdaging aan: stamppotjes van spruitjes; romige spruitjessoep; spruiten gesauteerd met hazelnoten en knoflook; spruitjes met gekaramelliseerde appel; geglaceerde spruitjes met sinaasappel; ragfijn gesneden spruitjes, roergebakken met verse gember en sojasaus; spruitjes met verse roomkaas; spruitjeschips. Het klinkt allemaal heerlijk maar zelfs op meer-sterrenniveau hebben ze me nooit kunnen bekoren.

Van de week reed ik door Zeeland, op weg naar het Watersnoodmuseum (in de nacht van 1 februari is het 65 jaar geleden dat in 1953 de dijken doorbraken). Het uitzicht bestond voornamelijk uit omgespitte kleivelden, hier en daar afgewisseld door veldjes met groene planten. Fijn wat groen tussen de modder. Het bleken spruiten te zijn. Wat een mooie planten. Allemaal kleine groene minikooltjes die massaal tegen stevige stelen opgroeien en met een mooie uitgelopen kooltje er bovenop. Ik zou er bijna trek inkrijgen.
Spruitjes zijn de groene of paarse okselknoppen van spruitkool en heel gezond. Het is een sterke plant die tegen hele lage temperaturen is bestand en waarvan de smaak (net als bij boerenkool) veranderd als de vorst er over gaat, ze worden dan zoeter. Gezonde wintergroente bij uitstek, vol vitamine C. Ze bevatten ook andere belangrijke voedingsstoffen zoals eiwit, calcium, ijzer, caroteen, vitamine B1 en B2. Vroeger, toen er nog geen groenten in kassen werd geteeld en van over de hele wereld werden geïmporteerd, was dat ‘s winters helemaal belangrijk. Spruitjes komen niet voor in de Nederlandse groenten “top tien” maar worden in veel gezinnen toch vaak op tafel gezet.

Bereiding:
Hele spruiten om te koken, stomen, ovenbereiding/roosteren: Snijd een stukje van de stronk af en verwijder lelijke buitenste blaadjes. Kruis de spuitjes vervolgens diep in zodat vocht en warmte diep kan binnendringen en de spruitjes snel gaar worden. Kook spruiten in een flinke laag licht gezouten kokend water gaar 5-12 minuten (kooktijd is afhankelijk van het formaat en hoe je ze zelf het lekkerst vindt).
Gesneden spruiten om te wokken of bakken: Snijd een stukje van de stronk af en verwijderen lelijke buitenste blaadjes. Snijd de spruiten in vieren of in reepjes. Voeg ze rauw toe aan hete olie of boter in de wok of koekenpan of kook ze eerst even voor.
Spruitjeslucht bij het koken, komt (net als bij andere koolsoorten) door zwavel die de plant uit de bodem heeft opgenomen. Hoe langer je de spruiten kookt hoe heftiger de spruitjeslucht.

Foto: Willem Bouman


Author: José van Mil - Pepper & Salt

José van Mil- Foodstylist (foto en film), receptontwikkelaar, culinair publicist. Gespecialiseerd in Lekker eten en Eten met kanker.
Als jong meisje werkte ik al mee in het restaurant van mijn vader. Na mijn schooltijd in Nederland vertrok ik naar de Cordon Bleu Cookery School in Londen, een culinaire topopleiding.
Na terugkeer in Nederland legde ik me toe op de food styling voor culinaire fotografie, receptontwikkeling en conceptmaker. Mijn culinaire kennis en ervaring kwamen enorm van pas om gerechten voor de fotografie te bereiden. Juist in voedselfotografie en receptontwikkeling zijn details die door de doelgroep als lekker worden ervaren, datgene dat er uitgelicht moet worden om smakelijk en doeltreffend in het voetlicht te komen.

Mijn passie voor ‘eten’ en ‘lekker genieten’ kreeg een steeds duidelijker profiel. Ik werd culinair redactrice bij Libelle en daarna 14 jaar van Nouveau magazine. Ook ben ik mede-auteur van hét Nederlandse basiskookboek Kookook, heb daarnaast veel andere kookboeken op mijn naam staan en heb o.a. geschreven voor Pink Ribbon Magazine. Jarenlang was ik hoofdredacteur van Super Eetwijzer, maakte ik receptkaarten voor AH en Jumbo en werkte ik voor het maandblad Kinderen, Tip, Allerhande, Hallo Jumbo en het weekblad Margriet. Tegelijkertijd werd ik meer en meer benaderd door producenten van voedingsmiddelen en dranken: om mijn kennis over waar de consument voor gaat; advies op smaakgebied; en om mee te denken over nieuwe producten en product-toepassingen. Inmiddels zet ik mijn kennis, ervaring en creativiteit al jaren in als “Culinary Director” in mijn eigen bedrijf Pepper & Salt Food Communication Consultancy waarbij ik me vooral toeleg op foodstyling voor film en fotografie, recepten en productontwikkeling.

Nog in Engeland kreeg mijn man Paul Somberg voor de eerste keer kanker. Na een intensieve bestraling genas hij volledig. De manier waarop ik toen al voor hem kookte (hij was vooral erg misselijk dus gebruikte ik o.a. veel verse gember en venkel) heeft er toe bijgedragen dat hij tijdens de behandeling niet al te veel verzwakte. Toen hij jaren later weer kanker kreeg, Multipel Myeloom (de ziekte van Kahler), deed ik er alles aan om hem tijdens de chemotherapie, bestraling en stamceltransplantaties heen, aan het eten te houden. Dat werkte! Volgens de methode die we daarbij ontwikkelde, schreef ik een kookboek voor lotgenoten “Gezond Eten Rond Chemotherapie” en geef ik workshops en masterclasses over dit belangrijke onderwerp. Mijn site en de blog Eten-met-kanker zijn hier een logisch gevolg van.
In Engeland heeft Healthy Eating During Chemotherapy “The Guild of Food Writers Miriam Polunin Award for Work in Healthy Eating 2010” gewonnen. In Nederland heeft “Gezond Eten Rond Chemotherapie”: Kookboek van het Jaar 2009” categorie: Beste Initiatief.